Luca Tempel is een ervaren angstcoach en de oprichter van Coachpraktijk Tula. Met haar achtergrond in zowel tandheelkunde als coaching, begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen om angsten te overwinnen en de controle over hun mondgezondheid terug te krijgen.
De moeder stond bij de receptie, met haar schouders opgetrokken en haar blik op de grond. Haar stem trilde terwijl ze vroeg: "Kunnen jullie mijn kleine jongen helpen? Elke keer als we naar de tandarts gaan, is het een nachtmerrie... en ik wil niet dat hij dezelfde angst ontwikkelt als ik."
Na een bezoek aan het consultatiebureau moest ze haar driejarige zoon Jaden meenemen naar de tandarts, omdat zijn gebit achterliep op de norm. In haar ogen zag ik niet alleen diepe angst, maar vooral ook een enorme hoeveelheid liefde toen ze zei: "Geen kopie van mij." Ze was zelf doodsbang, maar vastbesloten om het generatiepatroon van angst te doorbreken voor haar zoon.
De eerste ontmoeting: Een gevoel van veiligheid
Als angstcoach en oprichter van Coachpraktijk Tula begreep ik dat de eerste momenten cruciaal waren. Toen Jaden binnenkwam, was hij verlegen en stil. Hij klemde zijn favoriete knuffelkonijn stevig tegen zich aan. Dat konijntje was zijn anker: een veilig stukje vertrouwdheid in een vreemde omgeving.
Ik paste gelijk een fundamentele coachingtechniek toe: rapport opbouwen door non-verbale afstemming. Ik ging op mijn knieën zitten om op ooghoogte met Jaden te communiceren. Respect begint immers met gelijkwaardigheid. Een kind kijkt niet graag op naar een vreemde in een medische setting.
Mijn eerste stap was dan ook gericht op Jaden's knuffel: "Wat een stoere knuffel heb je daar! Vind je hem heel erg lief?" Jaden glimlachte en liet trots zijn knuffel zien. Dit was een vorm van afleiding, waarbij de aandacht werd verlegd van de enge omgeving naar een veilige en vertrouwde herinnering.
De kracht van voorspelbaarheid: Tell-Show-Do
Vertrouwen bouw je niet op met vage beloften, maar met voorspelbaar gedrag. Daarom paste ik de Tell-Show-Do methode toe, een effectieve techniek in de kindertandheelkunde om autonomie te vergroten en angst te verminderen.
- Vertellen: Ik legde in eenvoudige bewoordingen uit wat we gingen doen. We gingen op een speelse manier tanden tellen met mijn 'telstokje'.
- Tonen: Ik liet Jaden een bekertje water vasthouden en de speekselzuiger zelf bedienen. Hierdoor kon hij wennen aan geluiden en situaties. Ik maakte de link naar zijn eigen belevingswereld: "In jouw mond komt ook water, zullen we kijken of ik dat ook goed kan opzuigen?"
- Doen: De daadwerkelijke handeling werd uitgevoerd.
De uitdaging van angstprojectie
Toen we naar de behandelstoel liepen, kwamen we een bekend fenomeen tegen: angstprojectie. De moeder nam als eerste plaats in de stoel om het goede voorbeeld te geven, maar haar gespannen houding zorgde ervoor dat Jaden instinctief weigerde om bij haar op schoot te gaan. Kinderen voelen de stress van hun ouders haarfijn aan.
In plaats van te dwingen, koos ik voor een andere benadering: reframing. Ik nodigde Jaden uit om zelf op de grote stoel te klimmen: "Kijk Jaden, deze stoel is als een glijbaan. En je knuffelkonijn mag lekker bij je blijven."
Dit werkte. Het werd een spel. Geen dwang, geen strijd, alleen een veilige uitnodiging.
De essentie van vertrouwen
Het maakt niet uit hoe oud de patiënt is: alles draait om respect voor grenzen en het opbouwen van vertrouwen. Mijn professionele overtuiging is simpel: angst verdwijnt niet door druk te zetten, maar door veiligheid te bieden.
Uit onderzoek en intakegesprekken blijkt dat tandartsangst bij volwassenen vaak ontstaat in de kindertijd. Als we de mondgezondheid van de toekomst willen waarborgen, moeten we vandaag beginnen bij onze kinderen. Dit vereist drie basisprincipes:
- Geborgenheid en veiligheid: Respecteer hun grenzen, maak oogcontact op hun niveau en werk zonder oordeel.
- Autonomie behouden: Geef kinderen keuzes waar mogelijk en respecteer hun autonomie.
- Positieve bekrachtiging: Een goede eerste ervaring is cruciaal. Als er een basis van vertrouwen is gelegd, zal angst geleidelijk verdwijnen en kunnen kinderen opgroeien tot volwassenen die ontspannen en zonder angst de tandarts bezoeken.
